Zayıf ABD İstihdam Verisi Sonrası BlackRock’tan Fed Mesajı
ABD’de açıklanan son tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin oldukça altında kalmasının ardından, verinin ekonomideki anlamı konusunda farklı yorumlar gelmeye devam ediyor. BlackRock’un küresel sabit getirili yatırımlardan sorumlu üst düzey yöneticisi Rick Rieder, zayıf istihdam rakamlarının yalnızca ekonomik yavaşlamayla açıklanamayacağını ve yapay zekânın çalışma hayatında yarattığı dönüşümün dikkate alınması gerektiğini söyledi.
ABD ekonomisinin temmuz ayında 23 bin kişilik tarım dışı istihdam kaybı yaşaması, piyasa beklentilerinin oldukça tersine bir tablo ortaya çıkardı. İşsizlik oranının ise %4,1’e gerilemesi, istihdam piyasasının tamamen bozulduğu şeklinde basit bir yorum yapılmasını zorlaştırdı. Rieder’a göre bu tablo, şirketlerin daha az çalışanla daha fazla üretim gerçekleştirmeye başladığı yeni bir ekonomik dönemin işareti olabilir.
Sebep yapay zeka mı ?
Rieder’ın yaklaşımının merkezinde yapay zekânın şirketlerin verimliliğini artırması bulunuyor. Yapay zekâ araçlarının yazılım geliştirme, müşteri hizmetleri, finans, veri analizi ve operasyonel süreçlerde daha fazla kullanılması, şirketlerin üretim kapasitesini artırırken aynı oranda yeni çalışan istihdam etme ihtiyacını azaltabilir. Böyle bir dönüşüm gerçekleşiyorsa, istihdam verilerindeki zayıflık her zaman ekonomik aktivitenin aynı ölçüde zayıfladığı anlamına gelmeyebilir.
Bu görüş, Rieder’ın daha önce BlackRock adına yaptığı değerlendirmelerle de paralellik gösteriyor. BlackRock’un 2026 görünümünde Rieder, yapay zekânın ekonomiyi yeniden şekillendirdiğini ve verimlilik artışının belirgin şekilde hızlandığını vurgulamıştı. Aynı değerlendirmede ABD ekonomisinin büyümeye devam ederken geniş tabanlı istihdam artışının daha zayıf kaldığına dikkat çekilmişti.
Rieder bu nedenle Fed’in yalnızca istihdam rakamlarına bakarak faiz politikasını değiştirmesinin sorunu çözmeyebileceğini düşünüyor. Ona göre federal fonlar faizini kısa sürede değiştirmek, şirketlerin teknoloji yatırımları ve verimlilik dönüşümü nedeniyle değişen iş gücü dinamiklerini doğrudan tersine çevirecek bir araç değil. Bu nedenle mevcut koşullarda faiz artırmanın çok anlamlı olmadığını belirtiyor.
Ekonomik veriler FED i sıkıştırıyor
Bu yaklaşım Fed açısından önemli bir tartışmayı gündeme getiriyor. Geleneksel para politikası çerçevesinde güçlü istihdam piyasası, daha yüksek enflasyon riski ve dolayısıyla daha sıkı para politikası ihtimali anlamına gelebiliyor. Ancak yapay zekâ sayesinde şirketlerin çalışan sayısını artırmadan üretimlerini yükseltmesi mümkün hale gelirse, düşük istihdam artışı ile güçlü ekonomik büyüme aynı anda gerçekleşebilir. Bu durumda yalnızca istihdam verilerine bakarak faiz artırmak, ekonomideki yapısal dönüşümü yanlış okumak anlamına gelebilir.
Öte yandan yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisinin ne kadar kalıcı olacağı henüz kesin değil. Teknolojinin bazı mesleklerde çalışan ihtiyacını azaltırken yeni sektörler ve yeni iş alanları yaratması mümkün. Dolayısıyla mevcut zayıf istihdam verisinin ne kadarının yapay zekâ kaynaklı verimlilik artışından, ne kadarının ekonomik döngüdeki yavaşlamadan kaynaklandığını belirlemek Fed açısından önemli bir politika sorusu haline geliyor.
Sonuç olarak Rick Rieder’ın açıklamaları, ABD ekonomisindeki yapısal dönüşümün para politikası açısından neden giderek daha önemli hale geldiğini gösteriyor. Yapay zekâ verimliliği artırırken istihdam artışını sınırlıyorsa, düşük istihdam rakamları geçmişte olduğu kadar güçlü bir faiz artırımı sinyali olmayabilir. Bu nedenle Fed’in önümüzdeki dönemde istihdam verilerinin yanı sıra verimlilik, ücretler, enflasyon ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiye daha fazla odaklanması bekleniyor.